Հայաստանը պահպանել է 54-րդ դիրքը Freedom House-ի "Ազատությունն աշխարհում 2026" վարկանիշում

Արմինֆո.  Հայաստանը պահպանել է 54-րդ դիրքը Freedom House միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության պատրաստած "Ազատությունն աշխարհում 2026" վարկանիշում:

Այսպիսով, ըստ զեկույցի, Հայաստանը շարունակում է մնալ մասամբ ազատ համարվող երկրների շարքում: "Հակակառավարական զանգվածային ցույցերից և 2018 թվականի ընտրություններից հետո, որոնք հանգեցրին արմատացած քաղաքական էլիտայի հրաժարականին, Հայաստանը զգալի փոփոխություններ է ապրե լ։ Այդ ժամանակից ի վեր կառավարությունն աշխատում է վաղեմի խնդիրների լուծման ուղղությամբ, ներառյալ համակարգային կոռուպցիան, քաղաքականության անթափանցիկությունը, անկատար ընտրական համակարգը եւ իրավունքի թույլ գերակայությունը", - ասվում է զեկույցում Հայաստանի մասով, այլ մանրամասներ չեն ներկայացվում։

Միեւնույն ժամանակ, ընդգծվում է, որ 2025 թվականին աշխարհում ազատության մակարդակը նվազել է 20-րդ տարին անընդմեջ ։ Ընդհանուր առմամբ, 54 երկրներում մեկ տարվա ընթացքում նկատվել է քաղաքական իրավունքների և քաղաքացիական ազատությունների իրավիճակի վատթարացում, մինչդեռ, բարելավումներ են դիտվել ընդամենը 35 երկրներում: Տարվա ընթացքում ցուցանիշների առավել նվազում է արձանագրվել է Գվինեա-Բիսաուում, Տանզանիայում, Բուրկինա Ֆասոյում, Մադագասկարում և Սալվադորում, իսկ ամենամեծ աճը՝ Սիրիայում, Շրի Լանկայում, Բոլիվիայում և Գաբոնում: Երեք երկրներ՝ Բոլիվիան, Ֆիջին և Մալավին, բարելավել են իրենց կարգավիճակը "մասամբ ազատ"-ից մինչեւ "ազատ" ՝ մրցակցային ընտրությունների, դատական համակարգի աճող անկախության և իրավունքի գերակայության ամրապնդման շնորհիվ:

"Ազատ" գնահատական ստացած երկրների շարքում տարվա ընթացքում ցուցանիշների առավել նվազում է արձաննագրվել ԱՄՆ-ում, Բուլղարիայում և Իտալիայում։ ԱՄՆ-ում գնահատականի բացասական փոփոխության են հանգեցրել ինչպես օրենսդրական անարդյունավետության, այնպես էլ գործադիր իշխանության գերիշխանության սրումը, քաղաքացիների ազատ արտահայտման հնարավորությունների վրա աճող ճնշումը, ինչպես նաեւ նոր վարչակազմի գործողությունները ՝ ուղղված հակակոռուպցիոն երաշխիքների խափանմանը: ԱՄՆ-ը կորցրել է 3 միավոր ըստ 100 բալանոց սանդղակի, ինչի արդյունքում 2005 թվականից ի վեր նրա զուտ անկումը կազմել է 12 միավոր, ինչը ավելին է, քան ցանկացած այլ երկիր, որը նույն ժամանակահատվածում ստացել է "Ազատ" գնահատական՝ բացառությամբ Նաուրուի և Բուլղարիայի:

Թեեւ վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում ոտնահարվել են բազմաթիվ իրավունքներ և ազատություններ, առավել տուժել են լրատվամիջոցների ազատությունը, կարծիք արտահայտելու ազատությունը և պատշաճ իրավական ընթացակարգը: Պետական հեղաշրջումները, զինված հակամարտությունները, ընտրված առաջնորդների կողմից ժողովրդավարական հաստատությունների վրա հարձակումները և ավտորիտար ռեժիմների կողմից բռնաճնշումների աճը դարձել են այս 20-ամյա ժամանակահատվածում իրավիճակի վատթարացման հիմնական պատճառները:

Քսան տարի անընդմեջ գլոբալ ազատության անկումը բարիք էր աշխարհի ավտոկրատիաների համար, որոնց թիվն ավելացել է, իսկ բռնաճնշումները՝ խստացել: 2005թվին 45 երկիր ճանաչվել է անազատ, այսօր դրանց թիվը 59 է: Սեփական սահմանների ներսում ավտորիտար կառավարիչների այդ աճող խումբը փորձել է արմատախիլ անել էթնիկ և կրոնական փոքրամասնությունները; վերացնել քաղաքական ընդդիմախոսներին, ժողովրդավարական շարժման ակտիվիստներին և անկախ լրատվամիջոցներին և սանձազերծել կոռուպցիան: Նրանք նաև ավելի ու ավելի հաճախ էին սպառնում այլ երկրների ինքնիշխանությանը և անտեսում այն: Համագործակցության և ազդեցության միջոցով ավտոկրատները փորձել են վերակառուցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ԱՄՆ-ի ղեկավարությամբ ստեղծված միջազգային կարգը ՝ խաղաղություն ապահովելու, իրավունքները և հաշվետվողականությունը պաշտպանելու համար: Նրանք հարձակվել կամ խաթարել են քաղաքացիական հասարակության խմբերի, լրագրողների, միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունների, ինչպես նաև ընտրությունների անկախ դիտորդների գործունեությունը, քանի որ այդ սուբյեկտներին և ինստիտուտներին դիտարկում են որպես ավազակապետության և իշխանության սանձարձակ կիրառման խոչընդոտներ։