
Արմինֆո. Բրիտանացի խորհրդարանականների խումբը, Միջազգային փաստաբանների ասոցիացիայի մարդու իրավունքների ինստիտուտի (IBAHRI) և արտաքին փորձագետների աջակցությամբ, սկսել է Արցախում Ադրբեջանի կողմից կատարված հանցագործությունների հետաքննություն: Այս մարմնի առաջին նիստը տեղի է ունեցել փետրվարի 23-ին։
Քննչական մարմնի պաշտոնական կայքի համաձայն՝ Լեռնային Ղարաբաղի հետաքննությունը նվիրված է տարածաշրջանում մշակութային ժառանգության ոչնչացման ուսումնասիրությանը: «Մշակութային ժառանգության դիտավորյալ ոչնչացման գործողությունները գնալով ավելի տարածված են դառնում զինված հակամարտության ընթացքում կամ դրանից հետո: Մշակութային ժառանգությունը եզակի և կարևոր գրառում է ժողովուրդների մշակույթի և ինքնության մասին: Մշակութային ժառանգության՝ թե՛ նյութական, թե՛ ոչ նյութականի քայքայումն ու ոչնչացումը կորուստ է տուժած համայնքների, ինչպես նաև միջազգային հանրության համար որպես ամբողջություն», - ասվում է հայտարարության մեջ։
Նշվում է, որ հետաքննության նպատակներն են ուսումնասիրել Լեռնային Ղարաբաղում մշակութային ժառանգության ոչնչացման մասշտաբներն ու բնույթը 2023 թվականին հակամարտության սրացումից ի վեր, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղում հայկական ներկայության հետքերը ջնջելու փորձը՝ կենտրոնանալով վերջին իրադարձությունների վրա և բացահայտելով ի հայտ եկող միտումները։ «Քննարկել մինչ օրս ձեռնարկված իրավական միջոցառումները՝ կենտրոնանալով լավագույն փորձի, ձախողումների և ուշադրության կարիք ունեցող բացթողումների բացահայտման վրա։ Բացահայտել արդարադատության և հաշվետվողականության ուղիներ, որոնք կարող են հետապնդվել դատական վերանայման միջոցով։ Համագործակցել Մեծ Բրիտանիայի կառավարության և միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ տեղական համայնքին օգնելու առաջարկություններ մշակելու համար», - շարունակվում է հայտարարությունը։
Նաև ընդգծվում է, որ հետաքննությունը կընթանա հինգ փուլով. առաջինը՝ կանցկացվի կարճ ուսումնասիրություն՝ Լեռնային Ղարաբաղում մշակութային ժառանգության ոչնչացման հետ կապված ապացույցները և իրավական միջոցառումների վերաբերյալ առկա տեղեկատվությունը բացահայտելու համար։ Երկրորդ՝ կհայտարարվի բաց մրցույթ՝ ապացույցների, տեղում առկա փաստերի և համապատասխան օրենսդրության կիրառման վերաբերյալ ներկայացումների համար։ Երրորդ՝ կանցկացվեն երկու-երեք լսումներ՝ փորձագետների և վկաների մասնակցությամբ։ Չորրորդ՝ հանձնաժողովը կհրապարակի իր եզրակացությունների և առաջարկությունների վերաբերյալ զեկույց։ Հինգերորդ՝ հետաքննության ընթացքում և դրա ավարտից հետո հանձնաժողովը կհամագործակցի Մեծ Բրիտանիայի կառավարության, այլ երկրների և միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ կիսվելով իր եզրակացություններով և առաջարկություններով։
Միջկուսակցական հանձնաժողովը նախագահում է պատգամավոր Բրենդան Օ'Հարան։ Դրա անդամների թվում են բարոնուհի Հելենա Քենեդին, խորհրդարանի անդամ Ջոն Ուիթինգդեյլը, խորհրդարանի անդամ Ջեսիկա Մորդենը, լորդ ՄաքԻնեսը, լորդ Ալթոնը և բարոնուհի Հուփերը: Համակարգման աջակցությունը տրամադրում է IBAHRI ծրագրի համակարգող Այնե Մաքդոնալդը: