Փաշինյան․ Մինչև 2020թ. Լեռնային Ղարաբաղին առնչվող փաստաթղթերի հրապարակումից հետո բանակցային գործընթացին վերաբերող բոլոր հարցերը փակված են

Արմինֆո. Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է, որ այն փաստաթղթերի հրապարակումից հետո, որոնց հիման վրա Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ բանակցություններ են ընթացել մինչև 2020 թվականը, գործընթացի վերաբերյալ բոլոր հարցերը փակված են: Վերացել է նաեւ Հայաստանի նախկին ղեկավարների հետ բանավեճի անհրաժեշտությունը։

«Ընդդիմությունը մեկ էլ նոր թեմա են գտել․ հրապարակեք բանակցային փաթեթը: Հրապարակվեց բանակցային փաթեթը։ Հիմա էլ նորից նույն նարատիվները, որոնք վաղուց հնացած են», - ասել է նա դեկտեմբերի 3-ին խորհրդարանում՝ 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագծի քննարկման ժամանակ իր եզրափակիչ ելույթում:

«Ես ձեզ մի բանաձև եմ ասում, ինչ կասեն ընդդիմության բարձրացրած բոլոր հարցերի պատասխանը, երբ որ իրենք խոսում են բանակցային գործընթացի մասին, այսպես պիտի լիներ, այսպես պիտի լիներ։ Հարգելիներս, հարց տանք, իրենք 30 և ավելի տարի իշխանություն են եղել, բա որ այդպիսի շանսեր կային, բա ինչի՞ չեք լուծել։

Այսինքն, եղել է հայամետ լուծման շանս, դուք չեք արե՞լ, բա ինչի՞ եք մեզ դավաճան ասում, ուրեմն դուք եք, ձեզնից մեծ դավաճան չկա, տարբերակ ա) և բ) տարբերակ, այդ ամենն ընդամենն աչքակապոցի է», - ասել է նա:

Անդրադառնալով քննադատությանն՝ այն մասին, թե 2019 թվականին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներից նոր փաստաթուղթ է ստացվել Ղարաբաղի հարցի վերաբերյալ, որն ինքն, իբր, շուրջ մեկ տարի թաքցրել է հանրությունից, Փաշինյանը նշել է, որ փաստաթուղթը ստացվել է իրենից առաջ: Այդ մասին է վկայում այն փաստը, որ դրանում նշված է "Հայաստանի Հանրապետության նախագահ", իսկ ինքը երբեք նախագահ չի եղել, նկատել է վարչապետը։

«2019 թվի փաստաթուղթը հայտնվել է հետևյալ տրամաբանությամբ․ երբ ես 2018 թվականին վարչապետ եմ դարձել, ես խնդիր եմ դրել համանախագահների առաջ, ասել եմ, այստեղ թղթեր կան լիքը, ես հիմա չեմ հասկանում, այս թղթերից որն է այս պահի մեկնարկային կետը, բանակցային գործընթացի նախորդող շրջանի ամփոփումը, սեղմագիրը, ո՞րն է նախորդող շրջանի բանակցային գործընթացի սեղմագիրը։

2019 թվականի հունիսի թուղթը դա է, երբ ես ասել եմ․ «Ինձ ասեք ո՞րն է սեղմագիրը նախորդող շրջանի»։ Համանախագահները դա տվել են որպես նախորդող շրջանի բանակցային սեղմագիր, և այդ համատեքստում է, որ ես հարց եմ տվել․ «Լավ, ես կարդում եմ, հիմա ինձ հետաքրքիր է ձեր մեկնաբանությունը, հիմա այս փաթեթներով կարո՞ղ է Ղարաբաղը չլինել Ադրբեջանի կազմում, որևէ այս մեխանիզմով, և հնչել է շատ հստակ պատասխան․ «Այո, եթե Ադրբեջանը համաձայնվի»։ Սա նաև գրած է, բայց նոր մարդ ես, մտածում ես գրածը կարող է ճիշտ չես մեկնաբանում», - նշել է Փաշինյանը։

«Հիմա էլ՝ բա Քի Վեսթի փաթեթն ինչի՞ չի հրապարակվել, որովհետև չկա Հայաստանի Կառավարության տիրապետության ներքո Քի Վեսթի փաթեթ։ Քի Վեսթի փաթեթի հենքն այն է, ինչ տպված է փաթեթում, որը Լևոն Տեր-Պետրոսյանի շտաբը, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը տվել է «Հայկական ժամանակ» թերթին և հրապարակվել է: Դա է Քի Վեսթի գաղափարական հիմքը, և էլ չեմ ասում՝ դրա կարիքը չկա է», - շարունակել է նա։

Վարչապետը համոզված է, որ բանակցությունների փաթեթի հրապարակումից հետո բանակցային գործընթացին վերաբերող բոլոր հարցերը փակված են, և, եթե Հայաստանի քաղաքացիները կարդան այդ փաստաթղթերը, որևէ հարց չի առաջանա: Վերացել է նաեւ նախկին նախագահների հետ բանավեճի անհրաժեշտությունը։

«Հիմա որ ասում են, բանավեճի չեմ էլ հրավիրում, որովհետև հրավիրեմ էլ ի՞նչ խոսեմ, էլ բանավիճելու բան չկա, թող կարդան՝ պատմեն, կարդան՝ պատմեն, կարդան՝ պատմեն, ի՞նչ պիտի պատմեն, պատմելու բան չկա», - ասել է Նիկոլ Փաշինյանը։

Հիշեցնենք, որ նախօրեին Հայաստանի կառավարությունը հրապարակել էր ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի փաստաթղթերը, որոնք ընդգրկում են 1993 թվականից մինչև 2019 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածը: Կառավարության պաշտոնական կայքում հրապարակվել է ընդամենը 13 սկանավորված փաստաթուղթ՝ հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով։ Դրանցից մի քանիսն արդեն հասանելի են հանրային տիրույթում։ Առաջին փաստաթուղթը ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի 1993 թվականի նոյեմբերի 12-ի, հոկտեմբերի 14-ի, հուլիսի 29-ի, ապրիլի 30-ի բանաձևն է։ Նույն փաստաթղթում առկա է Հայաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի ղեկավարների 1992թ. մայիսի 7-ին Թեհրանում արված համատեղ հայտարարության տեքստը: Երկրորդ փաստաթուղթը վերաբերում է ԵԱՀԿ Բուդապեշտի գագաթնաժողովի 1994 թվականի դեկտեմբերի 6-ի ամփոփիչ փաստաթղթին: Նախարարների կաբինետը հրապարակել է նաեւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի հայտարարությունը (1996թ.դեկտեմբերի 3-ին Լիսաբոնի գագաթնաժողովի հռչակագրի հավելված), 2007թ "Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման համապարփակ համաձայնագիրը" (ԵԱՀԿ ՄԽ առաջարկները): Իշխանությունները նաեւ ներկայացրել են, այսպես կոչված, "Մեղրին Ղարաբաղի հետ փոխանակելու գաղտնազերծված տարբերակը", որը, ինչպես նշվում է, 2008թ. փետրվարին նախագահի թեկնածու Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի նախընտրական շտաբը տրամադրել էր "Հայկական Ժամանակ" օրաթերթի խմբագրությանը (պատկանում է երկրի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքին): Հրապարակվել են նաև, այսպես կոչված, 2007թ. նոյեմբերի 14-ի "Մադրիդյան սկզբունքները", 2011թ. հունիսին Կազանում քննարկված փաստաթուղթը եւ 2019 թվականին ներկայացված միջնորդների առաջարկները, 2014թ. հոկտեմբերի 3-ի "ՌԴ փաթեթային առաջարկները", 2016թ. հունվարի ԵԱՀԿ ՄԽ առաջարկները եւ 2018թ. հունվարի "Կրակովյան փաստաթուղթը": Կառավարությունը հրապարակել է երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի՝ 2016թ. օգոստոսին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին ուղղված նամակը, վարչապետի թեկնածու Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը՝ 2018թ. ապրիլի 17-ին ԱԺ հատուկ նիստում: Վերջին փաստաթուղթը՝ "ԵԱՀԿ ՄԽ առաջարկները", թվագրվում է 2016 թվականի սեպտեմբերին և 2019 թվականի հունիսին։

Ընդ որում, ինչպես նկատել են վարչապետ Փաշինյանի ընդդիմախոսները, չգիտես ինչու, չի հրապարակվել 2001 թվականի ապրիլին Քի Ուեսթում նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի օրոք քննարկված փաստաթուղթը։