Արմինֆո. Ռասիզմի եւ անհանդուրժողականության դեմ պայքարի եվրոպական հանձնաժողովը (ECRI), որը Եվրոպայի խորհրդի անկախ փորձագիտական մարմին է, հրապարակել է իր եզրակացությունները Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Վրաստանի կողմից 2023 թվականին տրված իր հանձնարարականների կատարման վերաբերյալ, որոնց համար պահանջվել է առաջնահերթ կատարում:
Հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Հայաստանի իշխանությունների համար առաջնային հանձնարարականը եղել է հասարակության մեջ բազմազանության և հանդուրժողականության կարևորության մասին տեղեկատվական-լուսավորչական գործունեության իրականացումը ՝ մարդու իրավունքների պաշտպանի և քաղաքացիական հասարակության տարբեր խավերի համապատասխան ներկայացուցիչների հետ համագործակցությամբ կոնկրետ գործողությունների աջակցության միջոցով: Նշվում է, որ այս հանձնարարականը տարածվել է նաև էթնիկ, կրոնական և սեռական փոքրամասնությունների վրա ՝ նպատակ ունենալով կանխել և պայքարել ռասիստական և ԼԳԲՏ հանդեպ ատելության խոսքի, ատելության հողի վրա բռնության և խտրականության դեմ:
ECRI-ն հաղորդագրության մեջ ընդգծում է, որ ի գիտություն է ընդունում ձեռնարկված ջանքերն ու առաջին քայլերը, այդ թվում ՝ Հայաստանի՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարության 2023-2025թթ. գործողությունների ծրագրի շրջանակներում, սակայն հանգում է այն եզրակացության, որ իր հանձնարարականները կատարվել են միայն մասամբ:
"Հայաստանի համար երկրորդ առաջնահերթ հանձնարարականը ինտեգրման ռազմավարության ընդունումն էր, որն ուղեկցվում էր համապատասխան ֆինանսական ռեսուրսներով և ներուժի զարգացմամբ ՝ փախստականներին, ապաստան հայցողներին և միգրանտներին արդյունավետ աջակցություն ապահովելու համար: ECRI-ն Հայաստանի իշխանությունների կողմից տեղեկացվել է մի շարք միջոցառումների մասին, որոնք ձեռնարկվել են ի պատասխան աննախադեպ մարդասիրական խնդրի, որն առաջացել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին և 20-ին տարածաշրջանում Ադրբեջանի ռազմական գործողության արդյունքում ավելի քան 100 000 ղարաբաղցի հայերի զանգվածային տեղահանման հետևանքով ։ Ընդունելով Հայաստանի իշխանությունների առջև ծառացած դժվարությունները և դրական գնահատելով դրամական օգնության տեսքով օպերատիվ օգնությունը, ինչպես նաև սոցիալական պաշտպանության հասանելիության դյուրացմանը, առողջապահության հասանելիության ընդլայնմանը և երեխաների կրթության ապահովմանն ուղղված միջոցառումները, ECRI - ն հանգում է այն եզրակացության, որ ստեղծված իրավիճակում իր հանձնարարականը դեռևս չի կատարվել", - ասվում է զեկույցում:
Ադրբեջանի մասով զեկույցում նշվում է, որ 2023 թվականի համար իշխանությունների առաջնահերթ հանձնարարականն էր Մարդու իրավունքների հանձնակատարի լիազորությունները, անկախությունն ու արդյունավետությունը լիովին համապատասխանեցնել ECRI չափանիշներին ՝ ապահովելով օմբուդսմենի ընտրության և նշանակման թափանցիկ ընթացակարգ։
ECRI-ում հայտարարել են, որ, չնայած այն հանգամանքին, որ օմբուդսմենին այժմ ընտրում է խորհրդարանը, ինչը ճիշտ ուղղությամբ քայլ է, այնուամենայնիվ, օրենսդրությունում ամրագրված ներկայիս ընթացակարգը բավականաչափ թափանցիկ չէ, եւ գործադիր իշխանությունը նախկինի պես կարող է որոշիչ ազդեցություն ունենալ ընտրության գործընթացի վրա, հատկապես,Ադրբեջանի նախագահի կողմից թեկնածուների առաջադրման կամ նախնական ընտրության փուլում: ECRI-ն ընդունում է, որ որոշ միջոցներ են ձեռնարկվել օմբուդսմենի ինստիտուտի ամրապնդման համար, բայց հանգում է եզրակացության, որ իր առաջարկությունը մասամբ կատարվել է:
Երկրորդ առաջնահերթ առաջարկությունն էր ստեղծել ռասիստական և ԼԳԲՏԻ հանդեպ ատելության խոսքի և ատելության հիմքով հանցագործությունների դեպքերի վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման համապարփակ համակարգ, ինչպես նաև ապահովել այդ տվյալների հասանելիությունը հանրությանը: ECRI-ում հայտարաաարել են, որ այս առաջարկությունը չի կատարվել:
Իսկ Վրաստանի համար իշխանություններին առաջնահերթ հանձնարարականը փոքրամասնությունների տարրական և միջնակարգ դպրոցներում վրացերենի ՝ որպես երկրորդ լեզվի դասավանդման ժամերի զգալի ավելացումն էր ։ ECRI-ն բարձր է գնահատում իշխանությունների զգալի ջանքերը և եզրակացնում է, որ այդ հանձնարարականն ամբողջությամբ իրականացվել է:
"Երկրորդ առաջնահերթ հանձնարարականը մՄիջգերատեսչական կոմիտեի ստեղծումն էր, որում կընդգրկվեն Ժողովրդական պաշտպանի (օմբուդսմենի) աշխատակազմի, միջազգային կազմակերպությունների և քաղաքացիական հասարակության համապատասխան կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ ՝ մարդու իրավունքների ոլորտում 2022-2030 թվականների ազգային ռազմավարության հավասարության հարցերին նվիրված բաժնի իրականացման համար։ ECRI - ն որևէ տեղեկություն չի ստացել միջգերատեսչական կոմիտեի կամ հանանման մեխանիզմի ստեղծման, ինչպես նաև նման կոմիտեի ստեղծման ծրագրերի մասին", - ասվում է զեկույցում:
Նշենք, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը "հակաահաբեկչական գործողության" պատրվակով հերթական ագրեսիայի ակտն էր ձեռնարկել Արցախի նկատմամբ, ինչի հետևանքով հարյուրավոր արցախցիներ էին վիրավորվել, այդ ժամանակ հաղորդվել էր ավելի քան 200 զոհի մասին, այդ թվում ՝ խաղաղ բնակիչների: Սեպտեմբերի 20-ին Արցախն ընկավ ։ Ադրբեջանը սկսեց բռնի կերպով ենթարկվել ԼՂՀ ։ Սեպտեմբերի 22-ին մեկնարկեց Արցախի Պաշտպանության բանակի լուծարման գործընթացը: Սեպտեմբերի 21-24-ը որոնողական աշխատանքների ընթացքում ԼՂՀ ՆԳՆ-ն հայտնաբերել է 105 արցախցու, այդ թվում ՝ դաժանաբար սպանված երեխաների և ծերերի մարմիններ: Այսօր Արցախն ամբողջությամբ հայաթափված է, նրա ամբողջ բնիկ բնակչությունը ՝ ավելի քան 120 հազար մարդ, ֆիզիկական հաշվեհարդարի սպառնալիքի ներքո ստիպված էր փախչել Հայաստան ։ 2020 թվականի աշնանը սկսված թշնամական ագրեսիայից հետո, որը 2023 թվականի սեպտեմբերին ավարտվեց Արցախի ամբողջական էթնիկ զտմամբ, ավելի քան 150 հազար արցախցիներ դարձան անօթևան ։
Փորձագետ. Հայկական հասարակությունը ընկնում է տոտալիտար անվտանգության թակարդը
Փորձագետ․ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան նախադրյալներ է ստեղծում երկխոսության վերականգնման համար, բայց հարաբերությունների ջերմացումն, ավելի շուտ, խորհրդանշական բնույթ է կրում
Քաղաքագետ․ Կասկածելի ընտրություններից հետո Հայաստանի իշխանություններն սկսել են ամրացնել պնդօղակները
Փորձագետ. սպանված Խամենեյի հուղարկավորությունը դարձավ Իրանի կողմից իր կապերի դիվանագիտական ինվենտարիզացիա
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
