Պատգամավորը՝ Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացության մասին․ Հայաստանի իշխանությունները բառերի սխալ թարգմանությունն օգտագործել են իրենց ընդդիմախոսներին կալանավորելու համար

Արմինֆո. Վենետիկի հանձնաժողովն ընդունել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի "հավաքներին մասնակցելու նյութական շահագրգռվածության մասին" հոդվածի դրույթը ՀՀ իշխանությունների կողմից օգտագործվել է իրենց ընդդիմախոսներին կալանքի տակ պահելու համար: Այս մասին Երևանում կայացած մամլո ասուլիսում հայտարարել է "Հայաստան" խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանը։

Մասնավորապես, նա անդրադարձել է հավաքին մասնակցելու կամ հավաքին մասնակցելուց հրաժարվելու նպատակով նյութական շահին վերաբերող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 2-րդ մասի  երկրի իրավական պրակտիկայում սխալ կիրառման հետևանքով առաջացած բազմաթիվ հանցագործություններին: "Վերջին շրջանում ստացվել է հանձնաժողովի պատասխանը, որով հաստատվել է իրավապաշտպանների դիրքորոշումն առ այն, որ այդ կետը հակասում է միջազգային չափանիշներին ՝ ձևակերպումների անորոշության պատճառով ։ Բացի այդ, նշվել է, որ սխալ թարգմանությունը Հայաստանի իշխանությունների կողմից օգտագործվել է քրեական հետապնդումներ իրականացնելու համար, որոնցով անցել են քաղաքական կուսակցությունները, օրինակ, ՀՅԴ - ն, տարբեր շարժումներ եւ անհատներ", - նշել է Մինասյանը։

Միեւնույն ժամանակ, փաստաբան Վարազդատ Հարությունյանը հիշեցրել է, որ 2021 թվականին ընդունված քրեական օրենսգրքում նման դրույթներ դեռևս բացակայում էին: Նրա առաջացման հանգամանքները, ինչպես նշել է փաստաբանը, սկսել են պարզվել "ՀայաՔվե" նախաձեռնության համակարգող Ավետիք Չալաբյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումից հետո ։ "Այն ժամանակ հրապարակվել էր Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի պատրաստած զեկույցը ՝ այժմ հանգուցյալ իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանի գլխավորությամբ, որում մանրամասն անդրադարձ է կատարվել Հայաստանի Քրեական օրենսգրքում այդ հոդվածի հայտնվելու հանգամանքներին: Պարզվել է, որ երբ Վենետիկի հանձնաժողովը եզրակացություն է ուղարկել այդ դրույթի վերաբերյալ, անգլերեն թարգմանությունը չի համապատասխանել հանցագործության նորմատիվային տեքստին", - ընդգծել է Հարությունյանը։

Մասնավորապես, ինչպես պարզաբանել է փաստաբանը, անգլերեն թարգմանության մեջ պատահաբար կամ միտումնավոր ավելացվել է "պարտադրանք" բառը (նյութական շահագրգռվածությանը - խմբ.), ինչի կապակցությամբ Վենետիկի հանձնաժողովը ընդունել է, որ նման հանցագործության ներմուծումը Քրեական օրենսգրքում չի հակասում միջազգային չափանիշներին եւ համապատասխանում է հավաքների ազատության սահմանափակմանը:

Փաստաբանը նաև ուշադրություն հրավիրել այն հանգամանքին, որ բոլորովին պատահական չէ, որ հենց այս ժամանակահատվածում Հայաստանի խորհրդարանում կառավարող խմբակցությունը շտապ օրինագիծ է ներկայացրել, որով այդ հանցագործությունն արդեն ավելացվել է նոր Քրեական օրենսգրքում: Հարությունյանը պարզաբանել է, որ դա արվել է նրա համար, որպեսզի հնարավոր լինի գաղտնալսել Ավետիք Չալաբյանին, ապա ՀՅԴ ներկայացուցիչներին և այլ գործիչների: Ընդ որում, նա նաև նշել է, որ գաղտնալսվողների մեջ միշտ հանդիպել են հենց ընդդիմադիր գործիչներ։

"Իրավիճակի հետ կապված՝ մենք նաև վերլուծություն ենք կատարել ՝ հասկանալու համար, թե արդյոք աշխարհում գոյություն ունի ևս մեկ երկիր, որտեղ նման հանցակազմը քրեորեն պատժելի կլինի ։ Մենք կարողացանք գտնել միայն մեկ նման դեպք ՝ Բելառուսում, սակայն այնտեղ նման հանցագործությունը համարվում է վարչական իրավախախտում", - ասել է փաստաբանը։

Ավելին, նա նշել է, որ կան երկրներ, որտեղ մարդկանց հավաքներին գումարներով լոբբիստական կազմակերպություններ են բերում։ "Այսինքն ՝ զարգացած աշխարհում խնդիրն այն չէ ՝ դու ինչ-որ մեկին բերել ես հանրահավաքի, թե ոչ։ Այնտեղ ողջ ուշադրությունն ուղղված է նրան, թե արդյոք ընտրական գործընթացները պատշաճ կերպով կազմակերպված են, եւ հաշվի է առնվում մարդու ընտրության իրավունքը", - ընդգծել է փաստաբանը։

Այսպիսով, ամփոփելով, նա ընդգծել է, որ Վենետիկի հանձնաժողովի եզրակացությունը ենթադրում էր, որ պետությունը չպետք է միջամտի նման հարցերին։

Հիշեցնենք, որ 2022 թվականի մայիսի 12-ին ակտիվիստ Ավետիք Չալաբյանի բնակարանում խուզարկություն էր կատարվել, որից հետո ոստիկանները նրան տարել էին Արաբկիրի բաժին: Ավելի ուշ Քննչական կոմիտեն հայտնել էր, որ Ավետիք Չալաբյանը ձերբակալվել է Ագրարային համալսարանի ՈՒԽ նախագահին ֆինանսապես խրախուսելու կասկածանքով ՝ բողոքի ակցիաներին 2000 ուսանողի ներգրավելու նպատակով: Իսկ արդեն մայիսի 14-ին դատարանը բավարարել էր նախաքննական մարմնի միջնորդությունը ՝ Չալաբյանին երկու ամսով կալանավորելու մասին։ Ինքը ՝ Չալաբյանը, իրեն առաջադրված մեղադրանքը չի ընդունել։ Հատկանշական է, որ Չալաբյանին այն ժամանակ մեղսագրվում էին այնպիսի արարքներ, որոնք ընթացիկ տարվա հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտնող նոր Քրեական օրենսգրքով հանցագործություն չէին համարվում ։