Հայտարարություն. Հուշարձաններ ոչնչացնող Ադրբեջանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին կոչ է անում «փրկել» Կոնդը

Արմինֆո. Իր ագրեսիվ ու ծավալապաշտական, հակահայկական օրակարգի շրջանակում Ադրբեջանը շարունակում է կեղծ տեղեկատվական ու քարոզչական արշավը։ Այդ մասին ասվում է "Գեղարդ" գիտավերլուծական հիմնադրամի հայտարարության մեջ, որը հրապարակվել է այն կապակցությամբ, որ վերջերս Ադրբեջանը հասարակական կազմակերպությունների անունից կրկին դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Օդրի Ազուլեին ՝ կոչ անելով պահպանել Կոնդը:

«Տարիներ շարունակ ջանք ու ռեսուրս չխնայելով՝ հարևան երկիրը փորձում է ավելի քան 2800-ամյա Երևանը ներկայացնել «ադրբեջանական»։ Ադրբեջանի հերթական թիրախը Երևանի Կոնդ հնագույն թաղամասն է: Կոնդը, որն իր անվանումը ստացել է բարձր դիրքի շնորհիվ, պարսից տիրապետության ժամանակ վերանվանվել է «թափաբաշ» (բլուրի գլուխ)։ Թաղամասի հնագույն հուշարձաններից է 7-րդ դարում հիմնադրված Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին, որն ավերվել է 1679 թվականի երկրաշարժի ժամանակ և վերականգնվել 1710 թվականին։

Կոնդ թաղամասի անունը ադրբեջանցիները շրջանառում են վերափոխված «թեփեբաշի» տարբերակով։ Ադրբեջանի նման քարոզարշավը նոր երևույթ չէ։ Դեռևս 2022թ․ հուլիսի 7-ին ադրբեջանցի «մշակութային ու հասարակական գործիչները» դիմել էին Միավորված ազգերի կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) գլխավոր տնօրեն Օդրի Ազուլեին՝ Երևանում «ադրբեջանական պատմամշակութային ժառանգության ոչնչացումը» կանխելու կոչով։

2024թ․ մայիսի 7-ին Ադրբեջանը, այս անգամ հասարակական կազմակերպությունների անունից, կրկին դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Օդրի Ազուլեին՝ Կոնդի պահպանմանն ուղղված կոչով։ Ստորագրողների թվում են, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնք», «Իրևանի մշակութային ժառանգության քարոզչություն», «Զանգեզուր միություն» և հասարակական այլ կազմակերպություններ, որոնց անուներն արդեն իսկ բացահայտորեն արտացոլում են իրենց օրակարգն ու գործունեության նպատակը։

Մի կողմ թողնելով Կոնդի՝ ադրբեջանական չլինելու փաստը՝ այս հայտարարությունը պարադոքսալ է՝ հաշվի առնելով Նախիջևանում, Արցախում և այլ վայրերում հայկական պատմամշակութային արժեքների բացահայտ թիրախավորման Ադրբեջանի քաղաքականությունը և փաստագրված ոչնչացումները։

Ավելին՝ հայտարարության մեջ Ադրբեջանը նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հետ երկխոսության և փոխգործակցության պատրաստակամություն է հայտնում՝ Հայաստանում «ադրբեջանական մշակութային ժառանգության ոչնչացումը» կանխելու նպատակով, ինչպես նաև կոչ անում՝ «փաստահավաք առաքելություն ուղարկել Երևան․․․»։ Նման կոչը հեգնական է ու հերթական պարադոքսը․ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն 2020 թվականին անկախ տեխնիկական առաքելություն ստեղծելու պատրաստակամություն էր  հայտնել՝ գնահատելու Արցախում մշակութային արժեքների կարգավիճակը։ Ադրբեջանը, սակայն, խոչընդոտել էր առաքելության մուտքն Արցախ՝ մարտահրավեր նետելով  միջազգային կառույցներին ու նրանց գործունեությանը՝ ընդգծելով նաև Արցախում հայկական ժառանգության ոչնչացումը հաստատող փաստերը քողարկելու իր փորձերը:

Այսպիսով՝ Երևանի Կոնդ թաղամասի «ադրբեջանականացման» քարոզարշավն Ադրբեջանի ավելի լայն քաղաքական օրակարգի բացահայտ դրսևորումն է՝ ուղղված պատմությունը խեղաթյուրելուն ու Հայաստանի տարածքների նկատմամբ իր հավակնությունները ներկայացնելուն։ Միջազգային հանրության կողմից համապատասխան քայլեր չձեռնարկելու պայմաններում հայկական պատմամշակութային արժեքների ոչնչացումը տագնապալի մասշտաբների է հասել․ գրավված Արցախում այսօր առնվազն 1456 հայկական պատմամշակութային հուշարձան գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ», - ասվում է հայտարարությունում։

Հիշեցնենք, որ Կոնդի վերակառուցման նախագիծը ժամանակին մշակվել է "Երևան նախագիծ" ինստիտուտի և Ֆրանսիայի Լիոն քաղաքի քաղաքապետարանի կողմից: Դեռևս 2021 թվականին ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեն հայտարարել էր Երևանի Կոնդ թաղամասի շինարարության ճարտարապետաքաղաքաշինական միջազգային բաց մրցույթ, որը ծրագրի իրականացման գործում ներդրողներ ներգրավելու արդեն երրորդ փորձն էր ։ Նախագծի շրջանակում առաջարկվել էր ստեղծել մասնագիտական աշխատանքային խումբ ' ճարտարապետների, շինարարների, տնտեսագետների, սոցիոլոգների, իրավաբանների, հասարակական կազմակերպությունների և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև նկարիչների, քանդակագործների, ազգագրագետների, պատմաբանների մասնակցությամբ: Ուղղանկյուն այգու պարագծով նախատեսվում էր վերականգնել պահպանված 2-3 հարկանի հին շենքերը, հայկական խոհանոցն օգտագործել ռեստորանների, սրճարանների, թեյարանների, ատրակցիոնների, խաղերի, ԱՐՏ-ակումբների և այլնի համար: Այգում նկարիչները կկարողանային ցուցադրել իրենց նկարները, ինչը կհամապատասխաներ ֆրանսիական Մոնմարտրին: Անցյալ տարվա նոյեմբերին Երեւանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը հայտարարել էր, որ պատմական եւ մշակութային մեծ արժեք ունեցող Կոնդ թաղամասի վերակառուցման նախագիծը թեւակոխել է գործնական իրականացման փուլ: