Արմինֆո. Իսրայելի կառավարության՝ Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչելու որոշումը, որը դեռ պետք է արժանանա Կնեսետի հավանությանը, անշուշտ, կարևոր քաղաքական իրադարձություն է, սակայն դրա գնահատման հարցում պետք է խուսափել էմոցիոնալ մոտեցումներից և ընդունված որոշումը վերլուծել ռազմաքաղաքական իրողությունների արդյունքներով։ Նման տեսակետ է հայտնել քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը։
Ֆեյսբուքյան իր էջում քաղաքագետը, նախևառաջ, ուշադրություն է հրավիրել իսրայելա-թուրքական հարաբերություններում առկա խորը ճգնաժամի վրա, քան մեկ դար առաջ տեղի ունեցած ողբերգության նկատմամբ Իսրայելի վերաբերմունքի էական փոփոխության։ «Տասնամյակներ շարունակ Թել Ավիվը խուսափում էր Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչումից, որպեսզի վտանգի տակ չդնի իր ռազմավարական հարաբերությունները Անկարայի հետ։ Այսօր, երբ այդ հարաբերությունները հասել են պատմականորեն ամենացածր մակարդակին, նույն հարցը վերածվել է Թուրքիայի վրա քաղաքական ճնշում գործադրելու գործիքի։ Օրինակ՝ Թուրքիան դադարեցրել է ողջ առևտուրը Իսրայելի հետ 2024 թվականին, նույն տարվա նոյեմբերին Թուրքիայի նախագահը հայտարարեց դիվանագիտական հարաբերությունները խզելու իր մտադրության մասին, իսկ Գազայի պատերազմի ժամանակ Անկարան հետևողականորեն որդեգրել էր կոշտ հռետորաբանություն, աջակցում էր ՀԱՄԱՍ-ին և միանում էր Իսրայելի դեմ միջազգային իրավական նախաձեռնություններին։ Այսպիսով, կառավարության որոշումը պայմանավորված է ոչ այնքան պատմական արդարության գաղափարով, որքան ընթացիկ աշխարհաքաղաքական հաշվարկներով։ Եթե քաղաքական իրավիճակը փոխվի, չի կարելի բացառել, որ այս թեման կկորցնի իր առաջնահերթությունը իսրայելական օրակարգում», - նշել է քաղաքագետը։
Երկրորդ, շարունակել է նա, Իսրայելը շարունակում է դիտարկել Հոլոքոստը որպես բացառիկ ողբերգություն մարդկության պատմության մեջ։ Հենց այս մոտեցումն է տարիներ շարունակ ձևավորել Թել Ավիվի զգուշավոր քաղաքականությունը Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ՝ սահմանափակելով այլ ցեղասպանությունների նմանատիպ քաղաքական գնահատականների ձևավորումը։ Երրորդ, նույնիսկ եթե Կնեսետը հավանություն տա կառավարության որոշմանը, դա դժվար թե էականորեն փոխի Իսրայելի և Ադրբեջանի միջև ռազմավարական գործընկերության բնույթը։ Այս հարաբերությունները հիմնված են անվտանգության, հետախուզության, էներգետիկայի և ռազմատեխնիկական համագործակցության վրա և կարևոր դեր են խաղացել ինչպես 44-օրյա պատերազմի, այնպես էլ հետպատերազմյան տարածաշրջանային իրողությունների ձևավորման գործում։ «Ուստի Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը, ամենայն հավանականությամբ, չի ազդի այս ռազմավարական դաշինքի հիմքերի վրա», - կարծում է Սուրեն Սուրենյանցը։
Չորրորդ, ըստ նրա, Իսրայելն այսօր էլ շարունակում է իր ագրեսիվ քաղաքականությունը Իրանի նկատմամբ։ Այս դիմակայության հետագա խորացումը կարող է նոր ռիսկեր ստեղծել Հարավային Կովկասում, որոնց բացասական ազդեցությունը Հայաստանը չի կարող անտեսել։ Ուստի Երևանը պարտավոր է այս գործընթացները գնահատել ոչ միայն պատմական արդարության, այլև ազգային անվտանգության տեսանկյունից։
Հինգերորդ, ինչպես նշել է քաղաքագետը, Գազայի հատվածում Իսրայելի գործողությունների հետևանքով լրջորեն տուժել է այդ երկրի միջազգային հեղինակությունը։ Միջազգային հանրության զգալի մասը, բազմաթիվ պետություններ և հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպություններ Իսրայելին մեղադրում են միջազգային մարդասիրական իրավունքի կոպիտ խախտումների և ցեղասպան գործողությունների մեջ։ Ակնհայտ է, որ Իսրայելը զգալիորեն կորցրել է իր բարոյական հեղինակությունը՝ որպես մարդասիրական արժեքների պաշտպան։
Եվ վերջապես, եթե կառավարության որոշումը հավանության արժանանա Կնեսետի կողմից, դա կարող է որոշ չափով սահմանափակել Թուրքիայի և Իսրայելի միջև մանևրելու Ադրբեջանի հնարավորությունները։ «Այնուամենայնիվ, դժվար է ակնկալել, որ Հայաստանը կկարողանա լիարժեքորեն օգտվել այս նոր իրավիճակից, քանի դեռ արտաքին քաղաքականությունը շարունակում է տառապել սահմանափակ սուբյեկտայնությունից, նախաձեռնողականության բացակայությունից և ռազմավարական մտածողության ճգնաժամից։ Միջազգային հարաբերություններում նույնիսկ պատմական արդարությանը վերաբերող որոշումները, որպես կանոն, սահմանվում են ոչ թե բարոյական սկզբունքներով, այլ պետությունների ռազմավարական շահերով։ Ուստի հենց այս հիմքով պետք է գնահատել իսրայելական կառավարության այսօրվա որոշումը», - ընդգծել է Սուրեն Սուրենյանցը։
Փորձագետ. Հայկական հասարակությունը ընկնում է տոտալիտար անվտանգության թակարդը
Փորձագետ․ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան նախադրյալներ է ստեղծում երկխոսության վերականգնման համար, բայց հարաբերությունների ջերմացումն, ավելի շուտ, խորհրդանշական բնույթ է կրում
Քաղաքագետ․ Կասկածելի ընտրություններից հետո Հայաստանի իշխանություններն սկսել են ամրացնել պնդօղակները
Փորձագետ. սպանված Խամենեյի հուղարկավորությունը դարձավ Իրանի կողմից իր կապերի դիվանագիտական ինվենտարիզացիա
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
