Արմինֆո. Տարածաշրջանային էկոլոգիական գագաթնաժողովի (Regional Ecologic Summit - RES) հիմնական արժեքն այն է, որ այն խնդրահարույց հարցերը քննարկման մակարդակից տեղափոխում է գործնական գործողությունների։
Այս մասին ապրիլի 21-ին հայտարարել է Ղազախստանի էկոլոգիայի և բնական պաշարների նախարար Երլան Նիսանբաևը՝ ՏԷԳ-ն լուսաբանելու համար Աստանա ժամանած լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ։
Նշելով, որ շրջակա միջավայրի մարտահրավերները սահմաններ չեն ճանաչում՝ երաշտները, անապատացումը, կլիմայի փոփոխությունը և էկոհամակարգերի վիճակը ազդում են մի քանի երկրների վրա, նախարարը շեշտել է, որ լուծումները պետք է մշակվեն համատեղ։ «Սա հատկապես արդիական է Կենտրոնական Ասիայի համար։ Տարածաշրջանը կարիք ունի ջրային անվտանգության, կլիմայի հարմարվողականության և էկոհամակարգերի պաշտպանության համակարգված մոտեցումների», - նշել է Նիսանբաևը։
Ըստ նրա, գագաթնաժողովը ստեղծում է մի հարթակ, որտեղ շրջակա միջավայրը դառնում է ոչ թե անհամաձայնության թեմա, այլ վստահության, գործընկերության և երկարաժամկետ համագործակցության հիմք։ Խոսելով Տարածաշրջանային էկոլոգիական գագաթնաժողովի առաջիկա աշխատանքների մասին՝ շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախարարը հայտարարել է, որ սպասվում է պետությունների ղեկավարների, ՄԱԿ-ի, միջազգային կազմակերպությունների, ֆինանսական հաստատությունների, բիզնեսի, փորձագիտական համայնքի և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների մասնակցություն։ «Այս կազմը ցույց է տալիս, որ խոսքը միայն կարծիքների փոխանակման մասին չէ, այլև լուծումների մշակման մասին, որոնք կարող են փոխել տարածաշրջանային օրակարգը առաջիկա տարիների համար», - նշել է Նիսանբաևը։
Նա նաև նշել է, որ ծրագիրը ներառում է 58 նիստ, 51 փաստաթղթի պատրաստում, ինչպես նաև ավելի քան 2 միլիարդ դոլարի արժողությամբ նախաձեռնություններ և ներդրումային համաձայնագրեր։ «Սա նշանակում է, որ էկոլոգիայի մասին զրույցը տեղափոխվում է կոնկրետ մեխանիզմների, տեխնոլոգիաների, ինստիտուտների և ֆինանսավորման ոլորտ», - նշել է նախարարը։ Նա հավելել է, որ Աստանայում կայանալիք տարածաշրջանային բնապահպանական գագաթնաժողովը կարևոր քայլ է Կենտրոնական Ասիայում համագործակցության նոր մոդելի ձևավորման ուղղությամբ։ Ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում, նշել է նա, տարածաշրջանային բնապահպանական գագաթնաժողովը նաև հնարավորություններ է բացում այլ պետությունների հետ երկխոսության համար։ Նախարարը հիշեցրել է, որ Ղազախստանը մինչև 2060 թվականը ածխածնային չեզոքության հասնելու ռազմավարություն է ընդունել, որը ներառում է էներգետիկայի, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և թափոնների կառավարման ոլորտներում կոնկրետ միջոցառումներ, ինչպես նաև կանաչ ֆինանսավորմանը արդար անցման մեխանիզմներ։ Ավելին, Ղազախստանը պարտավորվել է մինչև 2035 թվականը տնտեսության մեջ ջերմոցային գազերի զուտ արտանետումները կրճատել 17%-ով՝ 1990 թվականի մակարդակից ցածր։ Այս նպատակը անվերապահ է և ամրագրված է ազգային սահմանված ներդրման (NDC) թարմացված տարբերակում՝ որպես երկրի կլիմայական քաղաքականության մաս։ «Այս բոլոր քայլերը կօգնեն մեզ հասնել կլիմայական հավակնոտ նպատակներին և խթանել գլոբալ կայունությունը», - ասաց Նիսանբաևը։
Ըստ նրա, գագաթնաժողովի ակնկալվող արդյունքները ներառում են Կենտրոնական Ասիայի երկրների համար շրջակա միջավայրի կայուն զարգացման մասին հռչակագիր, ՄԱԿ-ի հետ 2026-2030 թվականների գործընկերության ծրագիր և կենսաբազմազանության պահպանման, հողերի դեգրադացիայի դեմ պայքարի և կլիմայական համագործակցության զարգացման նախաձեռնություն։ Հատուկ ուշադրություն կդարձվի Կասպից ծովին՝ որպես տարածաշրջանային շրջակա միջավայրի կայունության կարևորագույն տարր։
Նիսանբաևը նաև հայտարարեց կանաչ տեխնոլոգիաների միջազգային ցուցահանդեսի մասին, որը կանցկացվի գագաթնաժողովի ընթացքում։ Ցուցահանդեսը կմիավորի 30 երկրների մասնակիցների և միջազգային գործընկերների լայն շրջանակի։ Ցուցահանդեսում կներկայացվի 120 տաղավար, որոնք կցուցադրեն կայուն զարգացման առաջատար լուծումներ։ Նախարարը ընդգծեց, որ Ղազախստանի համար գագաթնաժողովի հյուրընկալումը
պարզապես հյուրընկալության հարց չէ, այլ պատասխանատվության և միասնական օրակարգ ձևավորելու, համատեղ լուծումների հարթակ առաջարկելու և վստահության ու փոխադարձ օգուտի վրա հիմնված տարածաշրջանային համագործակցությունը ամրապնդելու պատրաստակամության դրսևորում։
«Եվ գագաթնաժողովի հիմնական կետն այն է, որ տարածաշրջանի երկրները պետք է ոչ միայն քննարկեն խնդիրները, այլև համատեղ մշակեն լուծումներ», - ընդգծեց նախարարը՝ հավելելով, որ Եվրասիայի սրտում ձևավորվում է կայուն զարգացման և համատեղ պատասխանատվության օրակարգ։
2026 թվականի տարածաշրջանային բնապահպանական գագաթնաժողովը նախաձեռնել է Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը և նպատակ ունի միավորել Կենտրոնական Ասիայի երկրները՝ ՄԱԿ-ի հետ գործընկերությամբ կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի ընդհանուր լուծումներ մշակելու համար։ Այս երկամյա նախապատրաստական գործընթացը, որը սկսվել է 2024 թվականին և ավարտվում է 2026 թվականի բարձր մակարդակի գագաթնաժողովով, կներկայացնի համաձայնեցված բնապահպանական նախաձեռնություններ և տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմներ։
2026 թվականի տարածաշրջանային շրջակա միջավայրի գագաթնաժողովի նպատակն է ստեղծել բաց հարթակ կլիմայական և շրջակա միջավայրի մարտահրավերների համատեղ և գործնական լուծումներ մշակելու համար, միավորելով երկրների, տարածաշրջանների և գործընկերների լայն շրջանակ և Կենտրոնական Ասիայի օրինակով ցույց տալով, թե ինչպես է միջտարածաշրջանային համագործակցությունը ամրապնդում համաշխարհային ջանքերը։
Գագաթնաժողովը լայն աջակցություն ստացավ միջազգային գործընկերներից, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ից, Ռիոյի երեք կոնվենցիաների քարտուղարություններից (ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիա (UNFCCC), ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիա (CBD) և ՄԱԿ-ի անապատացման դեմ պայքարի կոնվենցիա (UNCCD)), UNECE-ից, UNDP-ից, UN-Habitat-ից, UNEP-ից, UNICEF-ից, UNFPA-ից, FAO-ից, UNESCO-ից, UNIDO-ից, WMO-ից, ILO-ից, OECD-ից, IEA-ից, IRENA-ից, ADB-ից, WB-ից, IMWI-ից, SWITCH-Asia-ից և այլ կազմակերպություններից։
Մասնավորապես, Միավորված Ազգերի Կազմակերպությունը աջակցություն է հայտնել Գլխավոր ասամբլեայի 2023 թվականի դեկտեմբերի 19-ի 78/147 բանաձևին՝ «Կենտրոնական Ասիան բախվում է շրջակա միջավայրի մարտահրավերների. տարածաշրջանային համերաշխության ամրապնդում կայուն զարգացման և բարգավաճման համար» բանաձևում։
Վերլուծաբան․ Հայաստանի խորհրդարանի նոր խոսնակի ելույթի հիմնարար խնդիրը քաղաքական ճգնաժամի պատճառների միակողմանի մեկնաբանությունն է
Փորձագետ. Գագիկ Ծառուկյանը մարմնավորում է խոշոր բիզնեսի և կառավարության միջև հարաբերությունների հետխորհրդային մոդելը, և այս մոդելը կիրառվում է շատ այլ հետխորհրդային երկրներում
Փորձագետ. Ադրբեջանը պետական մակարդակով առաջ է մղում Հայաստանի դեմ ագրեսիվ ծրագրերը
Իրանագետ. Բաքվի՝ իր հզորության մասին քարոզչությունը թաքցնում է երկրի անկարողությունը սեփական բնակչությանը ջրով ապահովելու հարցում
ԱԺ փոխնախագահի պաշտոնի թեկնածուն կարծում է, որ իր տիկնոջ աշխատավարձը "Հայփոստի" տնօրենի պաշտոնում ամենացածրն է տվյալ ընկերության պատմության մեջ
Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ. ՀԱՊԿ-ի և Հայաստանի միջև որևէ հակամարտություն չկա
Մոսկվա․ ՆԱՏՕ-ն ձգտում է Հայաստանը "պոկել" ՀԱՊԿ դաշնակիցներից 
Քաղաքագետ․ Ռուսաստանը հանրաքվեի միջոցով մտադիր է իմանալ, թե որ "ճամբարն" է ընտրելու Հայաստանը 
Նարեկ Կարապետյանը կհրաժարվի իր պատգամավորի աշխատավարձից՝ հօգուտ բարեգործական վճարների
Հայաստանն ու Ֆրանսիան քննարկել են ռազմավարական գործընկերության հետագա զարգացումը և ԵՄ հետ համագործակցությունը
Քաղաքագետ. Երկրի առջև ծառացած ռիսկերը հաղթահարելու համար Հայաստանը պետք է նվազեցնի ներքին լարվածության մակարդակը
Զատուլին․ Փաշինյանը շատ էր շտապում Ռուսաստան, քանի որ, իրականում, պարտվել է ընտրություններում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
